Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Ocalona przez Wierę Żarską. Co się stało w Mikaszewiczach na Polesiu 17 listopada 1942 r.?

Czytaj dalej
Eliza Gniewek-Juszczak

Ocalona przez Wierę Żarską. Co się stało w Mikaszewiczach na Polesiu 17 listopada 1942 r.?

Eliza Gniewek-Juszczak

- Wiera wybłagała jakiegoś wysoko postawionego Niemca żeby nas nie zabijali. Już były kopane rowy na nasze ciała – to fragment historii naszej Czytelniczki.

Telefon, który zaczął dzwonić do redakcji w środę, mógł zapowiadać jedno z wielu wydarzeń, jakie dzieją się codziennie. Ale tym razem było inaczej. Usłyszałam, że pani Janina Kluk z Nowej Soli na samym dnie pufy wypełnionej różnymi dokumentami trafiła na artykuł z Gazety Lubuskiej sprzed czterech lat. – Proszę pani, to dla mnie bardzo ważne, ten artykuł dotyczy miejsca mojego dzieciństwa. Czy ma pani więcej czasu, aby posłuchać? –usłyszałam w słuchawce.

Lenin jak Lena

„Zima była mroźna, śniegu – jak to mówili u nas – po pas – opowiadał pan Jerzy. – Uciekać nie było gdzie. Część urzędników i rodzin policjantów wyjechała do Mikaszewicz. Żołnierze niemieccy kwaterowali po chatach… Ale nic nie zapowiadało najgorszego” – czytamy w artykule, którego szukała pani Janina, a który udało się odnaleźć w archiwum Gazety Lubuskiej. „Nieznajomy wybawiciel z Lenina” taki nosił tytuł tekst napisany przez Dariusza Chajewskiego.

Ocalona przez Wierę Żarską. Co się stało w Mikaszewiczach na Polesiu 17 listopada 1942 r.?
Eliza Gniewek-Juszczak Pani Janina Kluk szukała tekstu sprzed lat, dzięki niej powstał nowy artykuł

Zrobione przez rodzinę kilka lat temu ksero tekstu uniemożliwiło pani Janinie odczytanie pełnej treści. Kiedy wyjaśniała, o jaki artykuł chodzi, powtarzała, że w tytule jest miejscowość Lenin jak Lena. To zwróciło moją uwagę, a wyjaśnienie znalazło się w artykule. Nazwa tej miejscowości na Polesiu nie wywodziła się od nazwiska wodza rewolucji, ale od imienia córki właściciela ziem, która utopiła się w rzece.

Kiedy dopytywałam dlaczego artykuł sprzed znów zrobił na Czytelniczce tak duże wrażenie okazuje się, że pani Janina bardzo interesuje się Kresami. Ma wiele książek na temat różnych historii z tych dalekich miejsc. Czyta wszystko co ukazuje się na tego typu tematy. W biblioteczce jest także wydawnictwo Gazety Lubuskiej. Pani Janina urodziła się w 1935 roku właśnie w Mikaszewiczach, miejscowości wspomnianej w artykule. Tekst sprzed lat opisuje historię wybawiciela z pobliskiego Lenina, natomiast opowieść pani Janiny dotyczy wybawicielki. – Nazywała się Wiera Żarska. To dzięki niej ocalało nasze miasteczko, nie wiem, ile mogło liczyć mieszkańców. Była duża fabryka, kościół, młyn, łaźnia, ochronka dla dzieci, musiało mieszkać naprawdę dużo ludzi. Był też dom ludowy, takie kino-teatr – opowiada Janina Kluk.

Ocalona przez Wierę Żarską. Co się stało w Mikaszewiczach na Polesiu 17 listopada 1942 r.?

Wielki wybuch

To właśnie tam, w kinie, czas spędzali Niemcy. 17 listopada 1942 r. kinooperator o nazwisku Konopatski, który był dobrym mechanikiem, sfingował konieczność naprawy instalacji elektrycznej. Wcześniej po trochę przynosił w kieszeniach trotyl. Przyłączył przewody od ładunków trotylu do wspólnego włącznika elektrycznego. Powiedział niemieckiemu policjantowi, że musi wyjść sprawdzić, co się zepsuło, a ten żeby po pięciu minutach po jego wyjściu włączył wyłącznik. Kiedy Niemiec wcisnął włącznik popękały szyby w okolicznych domach. – Po tym wybuchu z budynku kino-teatru zostały tylko ściany. Zginęło kilkudziesięciu żołnierzy SS, oficerowie, podoficerowie, wszystkich ok. 170 osób. Kilkunastu było rannych – opowiada pani Janina, pokazując rodzinną notatkę, którą na ten temat spisał jej syn, możliwe, że po rozmowie z wujem. W zemście za ten czyn, w którym zginęli Niemcy, mieli zginąć wszyscy mieszkańcy miasteczka. – Wiera wybłagała jakiegoś wysoko postawionego Niemca żeby nas nie zabijali. Już były kopane rowy na nasze ciała – podkreśla pani Janina.

Ocalona przez Wierę Żarską. Co się stało w Mikaszewiczach na Polesiu 17 listopada 1942 r.?

Msze za życiu

Dzień 19 listopada 1942 roku do data ocalenia. Przez wiele lat w kościele w Rudnie, niedaleko Nowej Soli odprawiane były msze za ocalenie. To właśnie do Rudna trafiła rodzina państwa Wawrzyniaków, wśród których była 9-letnia Janina. – Przez całe lat w tym kościele dziękowaliśmy Bogu za to nasze ocalenie – wspomina dzisiaj pani Kluk. Z okazji okrągłej rocznicy 20-lecia ocalenia, w 1962 r., wydrukowane zostały pamiątkowe pocztówki. Pani Janina ma je wszystkie. Do pamiątek dołączył artykuł z Gazety Lubuskiej.

Tutaj się czyta. Bez reklam.

Tak jak w kiosku. Kupując prenumeratę cyfrową, możesz czytać codzienne wydanie Gazety Lubuskiej.

Co zyskujesz:

  • dostęp do wszystkich treści Gazety Lubuskiej
  • codzienne e-wydanie Gazety Lubuskiej
  • artykuły, reportaże, wywiady i multimedia
  • co tydzień nowy numer Ekstra Magazynu
Eliza Gniewek-Juszczak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.gazetalubuska.pl

Dwa bilety na Trasa Stand-up Skład 5.04.2019 r.

Prenumerata cyfrowa "Gazety Lubuskiej" z dwoma biletami na trasę Stand-up Skład GRATIS!

180,00 300,00

Trasa Stand-up Skład to projekt 9 komików organizowany w największych miastach Polski. Wykup dostęp do e-prenumeraty, a dwa bilety otrzymasz gratis!

Kup teraz

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.